
मुलांसाठी करारशास्त्र: एक प्राथमिक मार्गदर्शन
12/11/2026आव्हानात्मक काळात पित्याचा मार्ग
पितृत्व हे आव्हानांनी भरलेले आहे. सर्वात कठीण आव्हानांपैकी एक म्हणजे ख्रिस्तकेंद्रित घरात संगोपन झालेले असतानाही मुलगा किंवा मुलगी विश्वासापासून दूर जाताना पाहणे. आपण कोणाकडे वळावे?
नीतिसूत्रे हे पुस्तक अशा धोकादायक परिस्थितीत मार्ग काढण्यासाठी प्रोत्साहन आणि अंतर्दृष्टी देते. पुढील वचन हे पवित्र आत्म्याच्या प्रेरणेने लिहिले गेले होते,
भोळ्यांना चातुर्य, तरुणाला ज्ञान व चाणाक्षपण प्राप्त करून द्यावे; ज्ञानी पुरुषाने ऐकावे, त्याचे ज्ञान वाढावे; बुद्धिमानाने सुविचार प्राप्त करून घ्यावा; (नीतिसूत्रे 1:4-5).
आपल्या मुलाच्या कल्याणासाठी बापाची आशा प्रथम स्वर्गातून आलेल्या शिक्षणाद्वारे व्यक्त केली जाते. नीतिसूत्र या पुस्तकात सुरुवातीचे अध्याय मुला-मुलींना असे आव्हान देतात: “बोध ऐक” (नीतिसूत्र 1:8); “जर तू माझी वचने स्वीकारशील” (नीतिसूत्र 2:1); “माझे नियमशास्त्र विसरू नकोस” (नीतिसूत्र 3:1); “मुलांनो, बापाचे शिक्षण ऐका” (नीतिसूत्र 4:1); “तू विवेक राखावा व तुझ्या वाणीने ज्ञान जपून ठेवावे,” (नीतिसूत्र 5:1); “ह्यासाठी माझ्या मुला, तू असे कर की आपल्याला मुक्त करून घे” (नीतिसूत्र 6:3); “माझ्या मुला, माझी वचने राखून ठेव, माझ्या आज्ञा आपल्याजवळ साठवून ठेव.” (नीतिसूत्र 7:1). त्यांच्या अंतःकरणात आणि मनात पवित्र शास्त्रातील सत्ये बिंबवण्यासाठी आपण शक्य ते सर्व केले आहे का?
बापांनी उधळ्या मुलाच्या मार्गांचेही काळजीपूर्वक विश्लेषण केले पाहिजे. नीतिसूत्र अंतःकरणाच्या तीन धोकादायक अवस्था उघड करते: देवाला विसरणारा भोळा मनुष्य, देवाला न मानणारा निंदक, आणि देवाला नाकारणारा मूर्ख (नीतिसूत्र 1:22). यांपैकी प्रत्येक जण उत्तरोत्तर अधिक कठीण अंतःकरणाचा, आध्यात्मिक सत्यासाठी अधिक अभेद्य, आणि अधिक निकटच्या धोक्यात असतो. मुख्य गोष्ट म्हणजे ते कोणत्या आवाजांना सर्वात जास्त लक्ष देऊन ऐकतात हे ओळखणे. ते कोणाबरोबर चालतात, उभे राहतात किंवा बसतात?
भोळे लोक निरागसपणे भाबडे असतात, मोहाच्या आवाजांना ऐकतात आणि वाईट संगतीने सहज वाहवले जातात. भोळ्यांनी आपल्या निवडींचा परिणाम पाहावा आणि त्या सवयी किंवा मित्रांचा त्याग करावा म्हणून बुद्धी ओरडून सांगते (नीतिसूत्र 7:6-27). निंदक अधिक गर्विष्ठ असतो, जो पापाची थट्टा करतो आणि सर्व दैवी सल्ला-मसलतींकडे दुर्लक्ष करतो. बुद्धी अशा व्यक्तीला आपल्या बापाच्या ताडनेकडे लक्ष देण्याचे आव्हान देते, अन्यथा त्याचा विनाश, अप्रतिष्ठा आणि अपमान होईल (नीतिसूत्र 13:1). मूर्ख व्यक्ती देवाला ठामपणे नाकारते आणि त्याच्या वचनाचा द्वेष करते. बुद्धी अशा व्यक्तीला इशारा देते की, कान बंद केल्याने ती स्वतःवर विनाश ओढवून घेते आणि तिचा शेवट मरणाचा मार्ग असतो. प्रीतीमध्ये सत्य कसे आणि किती वेळा बोलावे हे जाणून घेण्यासाठी ज्ञानासाठी प्रार्थना करा.
बापांना इतर कोणत्या व्यावहारिक पावलांचे अनुसरण करण्यास प्रोत्साहित केले जाते?
प्रार्थना
बापाचा पहिला आणि सर्वोच्च आधार म्हणजे मुलाला सतत कृपेच्या राजासनापुढे घेऊन जाणे. जॉन येट्स, अनेक मुले आणि नातवंडे असलेले एक अनुभवी पाळक आणि बाप, अनुभवातून लिहितात: “फार लवकर, मुले माणसाला त्याच्या स्वतःच्या मर्यादा शिकवू लागतात; त्याच्याकडे सर्व उत्तरे नाहीत आणि तो पती व बाप म्हणून वारंवार अपयशी ठरतो, हे त्याला दाखवू लागतात. . . ही ‘प्रार्थना’ नावाच्या एका संपूर्ण नवीन जीवनशैलीची सुरुवात आहे.”1 येट्स एक अत्यंत उपयुक्त साधन सुचवतात, प्रार्थनेची वही, ज्यात कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याच्या विशिष्ट गरजा आणि त्यांना मिळालेली उत्तरे यांची नोंद ठेवता येते. पित्याने सातत्याने केलेल्या प्रार्थनेचा मोठा परिणाम होतो.
पश्चात्ताप
हरवलेल्या किंवा विश्वासापासून मागे फिरलेल्या मुलाच्या आध्यात्मिक वाटचालीतील तुटलेला दुवा बापाची चूक असू शकते. आपण त्यांच्यावर किती प्रेम करतो हे आपण त्यांना अलीकडे सांगितले आहे का? बाप म्हणून आपण आपल्या स्वतःच्या पापांची त्यांच्यासमोर नम्रपणे कबुली दिली आहे का? रागाच्या किंवा दुखावणाऱ्या शब्दांबद्दल किंवा सैल, असातत्यपूर्ण किंवा अत्यंत कठोर असलेल्या शिस्तीबद्दल प्रामाणिकपणे माफी मागण्यासाठी कधीही उशीर झालेला नसतो. खरे पुरुष क्षमा मागण्यासाठी पहिले पाऊल उचलतात.
कधीही हार मानू नका. ज्ञानी बाप उधळा मुलगा जेवढी संमती देतो तेवढ्या मर्यादेत त्याच्याशी अस्सल नातेसंबंध टिकवून ठेवण्याचा ठामपणे प्रयत्न करतो.
कोणतीही कबुली प्रत्यक्ष आमनेसामने देणे उत्तम, जरी आभासी संभाषण, फोन कॉल किंवा लिखित टीप हा क्रम उतरत्या प्राधान्याचा असला तरी, गरजेनुसार यांपैकी एखादा मार्ग आवश्यक असू शकतो. टीप हस्तलिखित असावी, कारण तुमच्या हाताने लिहिलेल्या वैयक्तिक टिपांना ईमेल किंवा मजकूर संदेशापेक्षा अधिक वजन असते.
सहनशीलता
एका पाळकांनी 1876 मध्ये ख्रिस्ती कुटुंबाबद्दल एक अंतर्दृष्टीपूर्ण पुस्तक लिहिले. त्यात ते बापांना त्यांच्या कळपाचे सहनशीलतेने नेतृत्व करण्याचा बोध करतात: “हेतू इच्छाशक्ती मोडून काढणे हा नाही, तर तिला शिक्षित करणे हा आहे; बाह्य बलाने तिचे स्वातंत्र्य बांधून ठेवणे हा नाही, तर तिला स्वतःवर नियंत्रण ठेवायला शिकवणे हा आहे.”2 जे काही रानटी आहे त्याला आवर घालण्यासाठी कृपेच्या, अनेकदा मंद गतीने चालणाऱ्या कार्याला वेळ द्या, मुलाच्या अंतःकरणावर हल्ल्याने नव्हे तर सौम्य वेढ्याने ताबा मिळवा.
प्रसन्नचित्त
दरम्यान, चिडचिड करणारे किंवा धाक बसवणारे बनू नका. सत्य स्पष्टपणे बोला, परंतु तुम्ही जेव्हा जेव्हा बोलता तेव्हा प्रत्येक वेळी तेच बोलू नका. रागाचे नाही तर प्रीतीचे; निराशेचे नाही तर सहनशीलतेचे पूर्वनियोजित शब्द वापरा. “बापांनो, तुम्ही आपल्या मुलांना चिरडीस आणू नका; तर प्रभूच्या शिस्तीत व शिक्षणात त्यांना वाढवा” (इफिसकरांस 6:4). शक्य असेल तेव्हा एकत्र आनंददायी उपक्रमांमध्ये सहभागी होऊन नातेसंबंध मजबूत ठेवा. प्रभूला आदरातिथ्यशील मनोवृत्ती आणि नवीन बंध निर्माण करण्याच्या सर्जनशील मार्गांसाठी विचारा, सामायिक अनुभवांमध्ये आनंद शोधा.
चिकाटी
कधीही हार मानू नका. ज्ञानी बाप उधळा मुलगा जितकी संमती देतो तितक्या मर्यादेत त्याच्याशी अस्सल नातेसंबंध टिकवून ठेवण्याचा ठामपणे प्रयत्न करतो. बिनशर्त प्रीती म्हणते, “तू काहीही केले असलेस तरी मी तुझ्यावर प्रेम करतो.” सर्वात चांगले उदाहरण ख्रिस्ताने दिलेल्या उधळ्या पुत्राच्या दाखल्यामध्ये आढळते. नाकारलेल्या बापाने आपल्या हरवलेल्या मुलासाठी सतत पहारा ठेवला, दररोज क्षितिजाकडे त्याच्या परत येण्याची वाट पाहत राहिला. जेव्हा त्याने मुलाला लंगडत घराकडे येताना पाहिले, तेव्हा त्याला कळवळा आला आणि तो त्याला मिठी मारण्यासाठी धावला. त्याने त्या तरुणाच्या उधळपट्टीपूर्ण जीवनाची क्षमा केली आणि कुटुंबात त्याचे पुन्हा स्वागत केले, “मग ते आनंदोत्सव करू लागले.” (लूक 15:24). तुम्ही त्याच्यासाठी नेहमी दिवा लावून ठेवाल, हे त्याला कळू द्या.
शेवटी, बापांनो, स्वतःला आणि तुमच्या मुलाला प्रभूच्या हाती सोपवून द्या. तारण हे शेवटी त्याचेच कार्य आहे, आणि त्याचा हात उद्धार करण्यास कधीही तोकडा पडत नाही.
———–
1. जॉन डब्ल्यू. येट्स द्वितीय, हाऊ अ मॅन प्रेज फॉर हिज फॅमिली (फॅमिलीलाईफ पब्लिशिंग, 2020), 9.
2. बी. एम. पामर, द फॅमिली इन इट्स सिव्हिल अँड चर्चली अस्पेक्ट्स (स्प्रिंकल पब्लिकेशन्स, 1991), 82.
हा लेख मूळतः लिगोनियर मिनिस्ट्रीजच्या ब्लॉगमध्ये प्रकाशित झाला होता.


